Standortvorteile in der Woiwodschaft Niederschlesien
6 | Wspólna Koncepcja Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2030 WSPÓLNY OBSZAR WZROSTU W EUROPIE EIN GEMEINSAMER WACHSTUMSRAUM IN EUROPA Mapa administracyjna / administrative Karte Słupsk Gdynia Gdańsk Stralsund KOSZALIN Kołobrzeg Greifswald ROSTOCK P ee Lübeck ne Wismar Świnoujście Schwerin Mecklenburg- Szczecinek Vorpommern Neubrandenburg Zachodniopomorskie W isł a SZCZECIN Grudziądz Stargard r Wałcz O de Bydgoszcz Piła El b Toruń e Schwedt/Oder GORZÓW W - H a v e l- Ka n a l Note ć r d e Bernau Od WIELKOPOLSKI isł a O r bei Berlin Eberswalde a t a Inowrocław Oranienburg a r W Falkensee Kostrzyn Włocławek M i tt e l l an d ka H a vel BERLIN Frankfurt nad Odrą Gniezno O d er-Spre (Oder) Wolfsburg na l Brandenburg e - Ka Słubice POZNAŃ an der Havel POTSDAM Berlin n al Konin Magdeburg Lubuskie Wa r ta Braunschweig O dra Brandenburg ZIELONA GÓRA Wielkopolskie Guben Gubin Forst Nowa Sól Leszno KALISZ Dessau-Roßlau (Lausitz) Cottbus Ny sa d La u s i Żary Głogów O ra Ostrów t ze Lu Wielkopolski Halle (Saale) Hoyerswerda r Elb Ne ż yc k a Lubin Bolesławiec e iß e DRESDEN WROCŁAW Görlitz Oleśnica LEIPZIG Zgorzelec LEGNICA Sachsen Bautzen Freital Pirna Bogatynia Dolnośląskie Erfurt CHEMNITZ Jena Freiberg Zittau Jelenia Góra Gera Świdnica Częstochowa Liberec WAŁBRZYCH Opole Zwickau Ústí nad Labem Plauen La Zabrze Bytom Sosnowiec be Hradec Králové Gliwice 100 km Katowice © Komitet ds. Gospodarki Przestrzennej Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej / SZCZECI Ausschuss für Raumordnung der Deutsch-Polnischen Regierungskommission für regionale und grenznahe Zusammenarbeit Praha Pardubice Rybnik
Gemeinsames Zukunftskonzept für den deutsch-polnischen Verflechtungsraum – Vision 2030 | 7 mln mieszkańców 21 Mio. Einwohner 160.000 km 2 mld EUR PKB 430 Mrd. EUR BIP Wspólna Koncepcja Przyszłości 2030 dotyczy obszaru, na Das Gemeinsame Zukunftskonzept 2030 erstreckt sich auf das którym występują bliskie, sąsiedzkie powiązania pomiędzy Gebiet, in dem Deutschland und Polen nachbarschaftlich eng Polską i Niemcami. Obejmuje terytorium czterech krajów miteinander verflochten sind. Es umfasst die Gebiete der związkowych: Meklemburgii-Pomorza Przedniego, Branden- Bundesländer Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, burgii, Berlina i Saksonii po stronie niemieckiej oraz czterech Berlin und Sachsen auf der deutschen sowie der Wojewod- województw: dolnośląskiego, lubuskiego, zachodniopomor- schaften Niederschlesien, Lubuskie, Westpommern und Groß- skiego i wielkopolskiego po stronie polskiej. Obszar ten jest polen auf der polnischen Seite und deckt sich räumlich mit jednocześnie terenem działań inicjatywy Partnerstwo Odra. dem Gebiet der Oder-Partnerschaft. In diesem Raum mit Na obszarze tym o powierzchni 160.000 km2 zamieszkuje einer Fläche von 160.000 km2 leben 21 Mio. Menschen. 21 mln ludzi. Wspólnie w 2014 roku wytworzono tu produkt Gemeinsam haben sie im Jahr 2014 eine Wirtschaftsleistung krajowy brutto w wysokości 430 mld EUR. von 430 Mrd. EUR erzielt. Determinantą rozwoju polsko-niemieckiego obszaru powiązań Der deutsch-polnische Verflechtungsraum wird vom Netz der jest sieć największych miast i ich obszarów funkcjonalnych, größten Städte und ihren funktionalen Räumen geprägt: którą tworzą: Berlin, Wrocław, Drezno (Dresden), Lipsk (Leipzig), Berlin, Breslau (Wrocław), Dresden, Leipzig, Posen (Poznań) und Poznań i Szczecin. Tę sieć rosnących metropolii uzupełniają Stettin (Szczecin). Dieses Netz der wachsenden Metropolen miasta posiadające wiodące funkcje administracyjne: Poczdam wird durch Städte mit führenden Verwaltungsfunktionen (Potsdam), Zielona Góra, Gorzów Wielkopolski i Schwerin. ergänzt: Potsdam, Grünberg (Zielona Góra), Landsberg an der Każde z tych miast ma różnorodne funkcje w dziedzinie gospo- Warthe (Gorzów Wielkopolski) und Schwerin. Jede dieser Städte darki, turystyki, transportu, nauki, kultury i polityki. Do tego hat vielfältige Funktionen in den Bereichen Wirtschaft, Touris- dochodzi gęsta sieć średnich i małych miast oraz różnorodne mus, Verkehr, Wissenschaft, Kultur und Politik. Dazu kommen obszary wiejskie z ich specyficznymi walorami. ein dichtes Netz der mittleren und kleinen Städte und vielfäl- tige ländliche Räume mit ihren jeweils eigenen Qualitäten. Istotną osią polsko-niemieckiego obszaru powiązań jest rzeka Odra z jej dopływem Nysą Łużycką, które razem z dalszymi Eine wesentliche Achse des deutsch-polnischen Verflechtungs- rzekami i drogami wodnymi kształtują geografię wspólnego raumes ist die Oder mit ihrem Zufluss der Lausitzer Neiße, die obszaru gospodarczego. Dalszymi ważnymi determinantami zusammen mit weiteren Flüssen und Wasserstraßen die Geo- środowiskowymi i gospodarczymi są: Morze Bałtyckie wraz grafie des gemeinsamen Wirtschaftsraumes prägt. Weitere z pasem wybrzeża, rozległe pojezierza i tereny leśne w części wichtige natur- und wirtschaftsräumliche Determinanten sind: centralnej oraz łańcuchy górskie na południu. Sieci transpor- die Ostsee und der Küstenstreifen im Norden, ausgeprägte towe zapewniają dostępność wewnętrzną i zewnętrzną. Seen- und Waldgebiete im mittleren Teil und die Gebirgszüge im Süden. Verkehrsnetze sichern die interne und externe Erreichbarkeit.
8 | Wspólna Koncepcja Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2030 WZMACNIANIE I POGŁĘBIENIE POWIĄZAŃ STÄRKUNG UND VERTIEFUNG DER VERFLECHTUNGEN Wizja Vision » W roku 2030 silny społecznie, gospodarczo i przyrodniczo » Im Jahr 2030 ist der sozial, ökonomisch und ökologisch polsko-niemiecki obszar powiązań jako wspólny obszar starke deutsch-polnische Verflechtungsraum als gemein- zrównoważonego wzrostu jest ważnym motorem rozwoju samer nachhaltiger Wachstumsraum ein wichtiger Motor w sercu Europy, oddziałującym także na inne regiony. der Entwicklung im Herzen Europas, der auch auf andere Regionen ausstrahlt. Stralsund KOSZALIN Kołobrzeg ROSTOCK Greifswald Świnoujście Wismar Szczecinek Schwerin Neubrandenburg SZCZECIN Stargard Wałcz Piła Schwedt/Oder GORZÓW Eberswalde WIELKOPOLSKI Oranienburg Bernau bei Berlin Kostrzyn Falkensee nad Odrą BERLIN POZNAŃ Gniezno Słubice Brandenburg an der Havel POTSDAM Frankfurt (Oder) Konin ZIELONA GÓRA Guben Gubin Leszno Forst Nowa Sól KALISZ Cottbus (Lausitz) Żary Głogów Żagań Ostrów Wielkopolski LEIPZIG Hoyerswerda Lubin Bolesławiec WROCŁAW DRESDEN Zgorzelec LEGNICA Oleśnica Bautzen Görlitz Freital Pirna Bogatynia Freiberg Zittau Jelenia Góra CHEMNITZ Świdnica Zwickau WAŁBRZYCH Plauen © ERSILIA, MCRIT and ET2050 Project, 2014
Gemeinsames Zukunftskonzept für den deutsch-polnischen Verflechtungsraum – Vision 2030 | 9 Osiągnięcie strategicznego celu wspólnego obszaru wzrostu Um das strategische Ziel eines gemeinsamen Wachstumsraums w Europie wymaga wzmocnienia powiązań społeczno-ekono- in Europa zu erreichen, gilt es, sozio-ökonomische, kommuni- micznych, administracyjnych i powiązań bazujących na wzajem- kative und administrative Verflechtungen zu stärken. Viele nym zrozumieniu. Wiele z tych powiązań istnieje już dziś. dieser Verflechtungen bestehen bereits heute. Das Gemein- Wspólna Koncepcja Przyszłości 2030 pozwala na silniejsze ich same Zukunftskonzept 2030 erlaubt es, sie stärker sichtbar zu uwidocznienie i świadome ukierunkowanie na nie założeń machen und Politikansätze bewusster auf sie auszurichten. politycznych. Die Umsetzung des Gemeinsamen Zukunftskonzeptes 2030 Realizacja Wspólnej Koncepcji Przyszłości 2030 wymaga różno- erfordert vielfältige, auch zivilgesellschaftliche Prozesse, die auf rodnych procesów, również w obrębie społeczeństwa obywatel- unterschiedlichen Ebenen ablaufen und von vielen Menschen skiego, przebiegających na różnych płaszczyznach i prowadzo- und Institutionen getragen werden. In diesem Zusammenhang nych przez wiele osób i instytucji. W związku z tym Wspólna formuliert das Gemeinsame Zukunftskonzept 2030 Leitlinien der Koncepcja Przyszłości 2030 formułuje wytyczne rozwoju Entwicklung, die sich auf die für die zukünftige Entwicklung skierowane na obszary działania o szczególnym znaczeniu dla bedeutsamen Handlungsfelder konzentrieren: przyszłego rozwoju: I. Die Vorteile der polyzentrischen I. Wykorzystanie zalet policentrycznej Siedlungsstruktur nutzen struktury osadniczej II. Die verkehrlichen Verbindungen verbessern II. Poprawa połączeń transportowych III. In die Menschen investieren III. Inwestowanie w ludzi IV. Nachhaltiges Wachstum fördern IV. Promowanie trwałego i zrównoważonego wzrostu V. Die Grundlagen für eine hohe Lebensqualität sichern V. Zabezpieczanie podstaw dla wysokiej jakości życia Im Ergebnis aller Aktivitäten sollen sich die soziale und die öko- W rezultacie wszystkich działań powinno nastąpić dalsze nomische Situation und die Lebensqualität weiter angleichen wyrównanie oraz poprawa sytuacji społecznej i ekonomicznej und verbessern sowie das Aktivitätsniveau von Wirtschaft, oraz jakości życia i zwiększenie poziomu aktywności gospodar- Wissenschaft und Forschung erhöhen. Angestrebt werden die czej, naukowej i badawczej. Dąży się do wspierania procesów Unterstützung innovativer Prozesse, Antworten auf demografi- innowacyjnych, znalezienia odpowiedzi na wyzwania demo- sche Herausforderungen, eine höhere Wettbewerbsfähigkeit der graficzne, podniesienia konkurencyjności gospodarki, a także Wirtschaft sowie die nachhaltige Nutzung und der Schutz der do racjonalnego wykorzystania i ochrony zasobów środowiska natürlichen Ressourcen. przyrodniczego. Erarbeitet wurde das Gemeinsame Zukunftskonzept 2030 Wspólna Koncepcja Przyszłości 2030 została opracowana unter anderem auf der Grundlage der polnischen Konzeption między innymi na podstawie polskiej Koncepcji Przestrzen- der räumlichen Entwicklung des Landes 2030 (KPZK 2030) und nego Zagospodarowania Kraju 2030 (KPZK 2030) oraz der deutschen Leitbilder der Raumentwicklung. Strategische niemieckich wizji rozwoju przestrzennego [Leitbilder der Dokumente auf Landes- bzw. Wojewodschafts- und europäi- Raumentwicklung]. Uwzględnione zostały również strate- scher Ebene wurden ebenso berücksichtigt. giczne dokumenty sporządzone na poziomie województw, landów oraz Unii Europejskiej.
10 | Wspólna Koncepcja Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2030 I. WYKORZYSTANIE ZALET POLICENTRYCZNEJ STRUKTURY OSADNICZEJ DIE VORTEILE DER POLYZENTRISCHEN SIEDLUNGSSTRUKTUR NUTZEN Wizja Vision W roku 2030… Im Jahr 2030… » potencjały istniejące w centrach różnej wielkości i o różnych » werden die in den Zentren unterschiedlicher Größe und funkcjach są wspólnie rozwijane, wykorzystywane i promo- Funktion vorhandenen Potenziale gemeinsam entwickelt, wane także poza obszarem powiązań. genutzt und auch außerhalb des Verflechtungsraumes kom- » Transgraniczny Region Metropolitalny Szczecina jest już muniziert. trwałym organizmem, który jest ściśle związany z regionem » hat sich die Grenzüberschreitende Metropolregion Stettin Morza Bałtyckiego i rozpoznawalny w Europie. fest etabliert. Sie ist mit dem Ostseeraum eng verbunden » każda lokalna i regionalna strategia rozwoju zawiera roz- und europaweit bekannt. dział nt. implikacji wynikających z sąsiedztwa. » enthält jede lokale und regionale Entwicklungsstrategie ein » oczywistym stało się wspólne korzystanie z zasobów Kapitel zum Umgang mit Nachbarschaftseffekten. infrastruktury społecznej i technicznej wzdłuż Odry i Nysy » ist die gemeinsame Nutzung von Einrichtungen der sozialen Łużyckiej. und technischen Infrastruktur entlang von Oder und Lausit- » gminy, metropolie i regiony w polsko-niemieckim obszarze zer Neiße selbstverständlich geworden. powiązań konsekwentnie stosują wspólne strategie zmniej- » verfolgen die Kommunen, Metropolen und Regionen im szenia zużycia energii. deutsch-polnischen Verflechtungsraum konsequent gemein- same Strategien zur Verringerung des Energieverbrauchs. Sytuacja wyjściowa – Struktura osadnicza / Legenda / Legende Ausgangslage – Siedlungsstruktur Rola i znaczenie ośrodków miejskich / Rolle und Funktion der städtischen Zentren Metropolia pełniąca funkcję stołeczną / Słupsk Gdynia Metropole mit Hauptstadtfunktion Sassnitz Stralsund Gdańsk KOSZALIN Kołobrzeg Ośrodek pełniący funkcje metropolitalne o znaczeniu europejskim / Zentrum mit Metropol- ROSTOCK Greifswald Heringsdorf funktionen von europäischer Bedeutung Lübeck Wismar Ośrodek pełniący funkcje wyższego rzędu / Świnoujście Szczecinek Zentrum mit höherrangigen Funktionen Schwerin Neubrandenburg Police Ośrodki o uzupełniających się funkcjach / Zentrum in Funktionsteilung Grudziądz Ośrodek transgraniczny, Transgraniczny Region Stargard Metropolitalny Szczecina / grenzüberschreitendes SZCZECIN Wałcz Bydgoszcz Zentrum, Grenzüberschreitende Metropolregion Piła Stettin Toruń Schwedt/Oder Aglomeracja / Verdichtungsraum Eberswalde GORZÓW Liczba mieszkańców / Einwohnerzahl > 250.000 WIELKOPOLSKI Oranienburg Bernau Inowrocław bei Berlin Port lotniczy (TEN-T) / Flughafen (TEN-V) Falkensee Kostrzyn Włocławek Sieć bazowa i sieć kompleksowa* / Kern- und Gesamtnetz* Wolfsburg BERLIN nad Odrą Gniezno Brandenburg an der Havel Port morski (TEN-T) / Seehafen (TEN-V) Słubice POTSDAM Frankfurt Konin Sieć bazowa i sieć kompleksowa / Kern- und Gesamtnetz Braunschweig Magdeburg (Oder) POZNAŃ Demografia / Demografie Guben Gubin ZIELONA GÓRA Powiat o znaczącym spadku liczby ludności / Leszno KALISZ Landkreis mit deutlichem Bevölkerungsrückgang Dessau-Roßlau Nowa Sól Cottbus Forst Spadek liczby ludności > 1 % w okresie 2011-2014 / (Lausitz) Żary Żagań Głogów Bevölkerungsrückgang > 1 % im Zeitraum 2011-2014 Ostrów Halle (Saale) Hoyerswerda Wielkopolski Lubin Bolesławiec WROCŁAW Polsko-niemiecki obszar powiązań / Zgorzelec Oleśnica deutsch-polnischer Verflechtungsraum LEIPZIG Bautzen LEGNICA Görlitz Freital Pirna Bogatynia Miasto / Stadt Liczba mieszkańców / Einwohnerzahl CHEMNITZ Erfurt Jena Gera Freiberg DRESDEN Zittau Jelenia Góra POZNAŃ ROSTOCK Liberec Świdnica Częstochowa BERLIN > 400.000 > 100.000 Zwickau WAŁBRZYCH Opole > 1.000.000 Szczecinek Ústí nad Labem Słubice Sosnowiec > 35.000 < 35.000 Plauen Bytom Zabrze Siedziba administracji landu Gliwice lub województwa / Sitz einer Stolica kraju / 100 km Hradec Králové Katowice © Komitet ds. Gospodarki Przestrzennej Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej / SZCZECIN Landes- oder Wojewodschafts- BERLIN Hauptstadt Ausschuss für Raumordnung der Deutsch-Polnischen Regierungskommission für regionale und grenznahe Zusammenarbeit verwaltung Praha Pardubice Rybnik
Gemeinsames Zukunftskonzept für den deutsch-polnischen Verflechtungsraum – Vision 2030 | 11 I.1 Wzmocnienie metropolii, pozostałych ośrodków I.1 Die Metropolen und Zentren als Anker miejskich i ich obszarów funkcjonalnych im Raum stärken Wzmacnianie ośrodków metropolitalnych w ich funkcji „okien Die metropolitanen Zentren werden in ihrer Funktion als „Tore na świat”, jak również rozwijanie powiązań między większymi zur Welt“ ebenso wie die Verflechtungen zwischen größeren i średnimi ośrodkami, w celu lepszego wykorzystania uzupeł- und mittleren Zentren gestärkt, um sich ergänzende Funktio- niających się funkcji. Dalsze pogłębienie współpracy miast z ich nen besser zu nutzen. Die Zusammenarbeit zwischen Städten otoczeniem w celu zapewnienia zaopatrzenia w dobra i usługi, und ihrem Umland wird weiter vertieft, um auch in Gebieten również w obszarach o zmniejszającej się liczbie ludności. mit schrumpfender Bevölkerung die Versorgung der Menschen Wspólne wykorzystanie zalet policentrycznego i różnorodne- mit Gütern und Dienstleistungen sicherzustellen. Die Standort- go obszaru gospodarczego. vorteile des polyzentralen und vielfältigen Wirtschaftsraumes werden gemeinsam genutzt und ausgeschöpft. I.2 Uwzględnianie implikacji sąsiedztwa dla rozwoju lokalnego i regionalnego I.2 Nachbarschaftseffekte bei der lokalen und Uwzględnianie sąsiedztwa i jego implikacji przy tworzeniu regionalen Entwicklung berücksichtigen strategii rozwoju lokalnego i regionalnego. Intensywniejsze Bei der Erarbeitung von Strategien für die lokale und regio- wykorzystywanie doświadczeń i potencjałów miast granicznych nale Entwicklung werden Nachbarschaftseffekte ausdrücklich i dwumiast stanowiących „laboratoria” współpracy i bramy do berücksichtigt. Die Erfahrungen und Potenziale der Grenz- wymiany polsko-niemieckiej. und Doppelstädte als „Labore“ der Zusammenarbeit und Tore für den Austausch zwischen Deutschland und Polen I.3 Włączenie obszarów wiejskich werden intensiv genutzt. Poprawianie dostępności transportowej obszarów wiejskich poprzez integrowanie ofert publicznego transportu zbiorowe- I.3 Den ländlichen Raum „mitnehmen“ go w obrębie obszarów funkcjonalnych większych ośrodków. Um die Erreichbarkeit der ländlichen Räume zu verbessern, Stabilizacja i wzmocnienie mniejszych i średnich ośrodków werden die Angebote des öffentlichen Verkehrs innerhalb w ich funkcjach wraz z otaczającymi je obszarami wiejskimi. der funktionalen Räume der größeren Zentren umfassend Transgraniczne uzgadnianie strategii adaptacji do skutków integriert. Kleinere und mittlere Zentren werden zusammen przemian demograficznych. mit den sie umgebenden ländlichen Räumen in ihren Funktio- nen stabilisiert und gestärkt. Strategien zur Anpassung an I.4 Oszczędność i efektywniejsze wykorzystanie energii die Folgen des demografischen Wandels werden grenzüber- Oszczędność i zwiększenie efektywności wykorzystania greifend aufeinander abgestimmt. energii w celu realizacji zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju oraz sprostania wyzwaniom zmian klimatycznych. I.4 Energie sparen und effizienter nutzen Dążenie do rozwoju skoncentrowanego osadnictwa w celu Um eine langfristig nachhaltige Entwicklung zu erreichen und zapobiegania dalszej fragmentacji krajobrazu i przestrzeni oraz dem Klimawandel zu begegnen, wird Energie gespart und effi- podniesienie atrakcyjności transportu zbiorowego (kolejo- zienter genutzt. Eine konzentrierte Siedlungsentwicklung wirkt wego i autobusowego) i rowerowego. Poczynając od miast der Zersiedelung der Landschaft entgegen, und die Nutzung granicznych i dwumiast opracowywanie wspólnych koncep- von Bahn, Bus und Fahrrad wird attraktiver gestaltet. Ausge- cji energetycznych oraz wymiana doświadczeń na temat hend von den Grenz- und Doppelstädten werden gemein- dobrych praktyk. same Energiekonzepte entwickelt und Erfahrungen zu guten Lösungsansätzen ausgetauscht.
12 | Wspólna Koncepcja Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2030 II. POPRAWA POŁĄCZEŃ TRANSPORTOWYCH DIE VERKEHRLICHEN VERBINDUNGEN VERBESSERN Wizja Vision W roku 2030… Im Jahr 2030… » sieć bazowa transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T) » ist das Kernnetz des transeuropäischen Verkehrsnetzes została ukończona, a jakość transgranicznych połączeń (TEN-V) fertiggestellt, und die Qualität der grenzüberschrei- transportowych wyraźnie się poprawiła. tenden Verkehrsverbindungen hat sich deutlich verbessert. » możliwe jest komfortowe dotarcie koleją do wszystkich » ist es möglich, alle größeren und mittleren Zentren im większych i średnich ośrodków w polsko-niemieckim ob- deutsch-polnischen Verflechtungsraum komfortabel mit der szarze powiązań. Bahn zu erreichen. » drogi wodne w polsko-niemieckim obszarze powiązań są » werden die Wasserstraßen im deutsch-polnischen Verflech- dużo intensywniej wykorzystywane na potrzeby transportu tungsraum deutlich intensiver für den Güterverkehr und den towarów i turystyki. Tourismus genutzt. Sytuacja wyjściowa – Transport / Legenda / Legende Ausgangslage – Verkehr Transeuropejska sieć transportowa TEN-T (planowana) / Transeuropäisches Verkehrsnetz TEN-V (geplant) Sieć bazowa / Kernnetz Połączenie między ośrodkami pełniącymi funkcje Słupsk metropolitalne o znaczeniu europejskim / Sassnitz Gdynia Verbindung zwischen Zentren mit Metropolfunktionen von europäischer Bedeutung Stralsund Gdańsk Sieć bazowa i sieć kompleksowa / KOSZALIN GTV Kołobrzeg Kern- und Gesamtnetz Połączenie między ośrodkami pełniącymi funkcje ROSTOCK Heringsdorf metropolitalne o znaczeniu europejskim i ośrodkami Greifswald pełniącymi funkcje wyższego rzędu / Verbindung zwischen Lübeck Wismar VVW Zentren mit Metropolfunktionen von europäischer Bedeutung und Zentren mit höherrangigen Funktionen Świnoujście Szczecinek Sieć bazowa (transport wodny) / Schwerin Kernnetz (Wasserverkehr) Neubrandenburg Police Terminal multimodalny / multimodaler Terminal SZCZECIN Grudziądz Sieć bazowa i sieć kompleksowa / Kern- und Gesamtnetz Stargard Port lotniczy / Flughafen Bydgoszcz Sieć bazowa i sieć kompleksowa* / Kern- und Gesamtnetz* Piła Toruń Port morski / Seehafen GORZÓW Sieć bazowa i sieć kompleksowa / Kern- und Gesamtnetz Eberswalde WIELKOPOLSKI Oranienburg Bernau Inowrocław Połączenia uzupełniające / ergänzende Verbindungen bei Berlin Transport lądowy / Landverkehr Falkensee Włocławek Wolfsburg POTSDAM BERLIN Frankfurt Gniezno Rzeki i drogi wodne / Flüsse und Wasserstraßen (Oder) Słubice Rzepin Brandenburg Główne szlaki żeglugowe na morzu / an der Havel Konin Hauptschifffahrtswege auf dem Meer Braunschweig Magdeburg Großbeeren POZNAŃ Transport publiczny / öffentlicher Verkehr V BB ZIELONA GÓRA Związek komunikacyjny / Verkehrs- und Tarifverbund Nowa Sól Leszno KALISZ Transport kolejowy i autobusowy / Bahn- und Busverkehr Dessau-Roßlau Cottbus Ostrów Wielkopolski Bilet aglomeracyjny / Agglomerationsticket Żary Głogów Schwarzheide Znacząca oferta transgraniczna / Halle (Saale) bedeutendes grenzüberschreitendes Angebot Lubin MDV ZVON Bolesławiec VVO LEGNICA WROCŁAW Oleśnica Polsko-niemiecki obszar powiązań / Bautzen Zgorzelec deutsch-polnischer Verflechtungsraum LEIPZIG Görlitz Freital Pirna Jelenia Góra Miasto / Stadt Liczba mieszkańców / Einwohnerzahl Freiberg Świdnica Erfurt Jena CHEMNITZ DRESDEN POZNAŃ Gera ROSTOCK VMS Liberec Częstochowa BERLIN > 400.000 > 100.000 Zwickau WAŁBRZYCH Opole > 1.000.000 Szczecinek Ústí nad Labem Słubice VVV Sosnowiec > 35.000 < 35.000 Plauen Bytom Zabrze Siedziba administracji landu Gliwice lub województwa / Sitz einer Stolica kraju / 100 km Hradec Králové Katowice © Komitet ds. Gospodarki Przestrzennej Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej / SZCZECIN Landes- oder Wojewodschafts- BERLIN Hauptstadt Ausschuss für Raumordnung der Deutsch-Polnischen Regierungskommission für regionale und grenznahe Zusammenarbeit verwaltung Praha Pardubice Rybnik
Gemeinsames Zukunftskonzept für den deutsch-polnischen Verflechtungsraum – Vision 2030 | 13 II.1 Dalsza rozbudowa atrakcyjnych i konkurencyj- II.1 Attraktive und wettbewerbsfähige Verbindungen nych połączeń w transgranicznych przewozach im grenzüberschreitenden Nah- und Fernverkehr regionalnych i międzynarodowych weiter ausbauen Łączenie polsko-niemieckiego obszaru powiązań z rynkami Drehkreuze und Knotenpunkte im Land-, See- und Luftverkehr europejskimi i globalnymi poprzez węzły w transporcie lądo- verbinden den deutsch-polnischen Verflechtungsraum mit euro- wym, wodnym i lotniczym. Dążenie do ustanowienia w polsko- päischen und globalen Märkten. Alle Zentren im deutsch- niemieckim obszarze powiązań bezpośrednich połączeń ośrod- polnischen Verflechtungsraum werden nach Möglichkeit direkt ków, przede wszystkim atrakcyjnymi połączeniami kolejowymi. miteinander verbunden, vor allem durch attraktive Bahnver- Skracanie czasu przejazdów i zwiększanie częstotliwości bindungen. Fahrzeiten werden reduziert, die Dichte von Ange- połączeń odpowiednio do popytu oraz rozbudowywanie boten entsprechend der Nachfrage erhöht, gemeinsame Tickets oferty wspólnych biletów i taryf. Ścisłe uzgadnianie działań und Tarife weiter ausgebaut. Der Ausbau der Infrastruktur, służących modernizacji infrastruktury, nabywaniu taboru die Beschaffung von Fahrzeugen und die Organisation von i organizacji połączeń w przewozach regionalnych i między- Verkehrsangeboten im Nah- und Fernverkehr werden eng mit- narodowych. Uzupełnianie sieci połączeń kolejowych ofertą einander abgestimmt. Angebote im Busverkehr ergänzen das przewozów autobusowych. Netz der Bahnverbindungen. II.2 Zapewnienie dobrej jakości transgranicznych II.2 Gute Qualität der grenzüberschreitenden połączeń drogowych Straßenverbindungen sichern Zapobieganie powstawaniu w przyszłości wąskich gardeł Bei der Entwicklung der grenzüberschreitenden Straßenver- w sieci transgranicznych połączeń drogowych oraz popra- bindungen liegt der Fokus auf der Vermeidung künftiger Eng- wa stanu technicznego dróg. Opracowywanie i wdrażanie pässe im Netz und der Verbesserung des baulichen Zustandes. wspólnych koncepcji zoptymalizowanego kierowania ruchu Um die Verkehrssicherheit zu erhöhen, vorhandene Infrastruk- samochodów ciężarowych w celu podniesienia bezpieczeń- turen effizient zu nutzen und Belastungen durch Schadstoffe, stwa w ruchu drogowym, efektywnego wykorzystania istnie- Lärm und Erschütterungen zu verringern, werden gemeinsame jącej infrastruktury oraz zmniejszenia obciążenia zanieczysz- Konzepte für eine nachhaltige Lenkung des Schwerlastverkehrs czeniami, hałasem i drganiami. entwickelt und umgesetzt. II.3 Wzmocnienie pozycji konkurencyjnej II.3 Die Wettbewerbsposition der Seehäfen stärken portów morskich Um die Wettbewerbsposition der Seehäfen im deutsch- Rozbudowywanie szlaków żeglugi morskiej (promocja żeglugi polnischen Verflechtungsraum zu stärken, werden die jewei- bliskiego zasięgu oraz rozwój autostrad morskich) i powiązań ligen seeseitigen Anbindungen (Förderung des Kurzstrecken- z zapleczem lądowym, zgodnie z połączeniami i korytarzami seeverkehrs und Entwicklung der Meeresautobahnen) und transeuropejskiej sieci transportowej (TEN-T), służące wzmoc- die Hinterlandanbindungen entsprechend der Verbindungen nieniu konkurencyjnej pozycji portów morskich polsko- und Korridore des transeuropäischen Verkehrsnetzes niemieckiego obszaru powiązań. (TEN-V) ausgebaut. II.4 Aktywizacja żeglugi śródlądowej II.4 Die Binnenschifffahrt aktivieren Wspólne dążenie do wzmocnienia roli żeglugi śródlądowej Um den Güterverkehr möglichst umweltschonend und kosten- w polsko-niemieckim obszarze powiązań w celu realizacji günstig zu gestalten und die sich entwickelnde Infrastruktur transportu towarowego, w sposób jak najmniej szkodliwy dla besser auszunutzen, wird gemeinsam eine Stärkung der Rolle środowiska i jak najbardziej ekonomiczny oraz lepiej wykorzy- der Binnenschifffahrt im deutsch-polnischen Verflechtungs- stujący rozwijającą się infrastrukturę, ze szczególnym uwzględ- raum angestrebt. Dabei werden insbesondere Aspekte der nieniem aspektów gospodarności, ochrony środowiska Wirtschaftlichkeit, des Umweltschutzes und des Hochwasser- i ochrony przeciwpowodziowej. schutzes beachtet.
14 | Wspólna Koncepcja Przyszłości dla polsko-niemieckiego obszaru powiązań – Wizja 2030 III. INWESTOWANIE W LUDZI IN DIE MENSCHEN INVESTIEREN Wizja Vision W roku 2030… Im Jahr 2030… » wielu ludzi nauczyło się poruszać swobodnie między oboma » haben viele Menschen gelernt, sich zwischen beiden Gesell- społeczeństwami i obszarami językowymi. Swoimi umiejęt- schaften und Sprachräumen routiniert zu bewegen. Mit nościami i zdolnościami rozwijają powiązania między Polską ihren Kenntnissen und Fähigkeiten gestalten sie die Ver- i Niemcami. flechtungen zwischen Deutschland und Polen. » każdy zainteresowany językiem i kulturą sąsiada znajduje » findet jeder Mensch, der mehr über Sprache und Kultur des adekwatną ofertę edukacyjną w polsko-niemieckim obsza- Nachbarn erfahren will, im deutsch-polnischen Verflechtungs- rze powiązań. raum ein passendes Bildungsangebot vor. » dalej zmniejszyły się bariery między rynkami pracy, a nakłady » haben sich die Barrieren zwischen den Arbeitsmärkten inwestycyjne na działalność badawczo-rozwojową zwięk- weiter reduziert und die Investitionen in Forschung und szyły się. Entwicklung sind gestiegen. » istnieje ożywiona naukowa wymiana między uniwersyteta- » gibt es einen regen wissenschaftlichen Austausch zwischen mi i innymi szkołami wyższymi. Umiędzynarodowienie nadal den Universitäten und Hochschulen. Die Internationalisierung przybiera na sile, a wiele ofert dydaktycznych udostępnio- hat weiter zugenommen und viele Lehrangebote stehen nych jest w języku angielskim. auch in englischer Sprache zur Verfügung. Sytuacja wyjściowa – Uczelnie i szkoły wyższe, nauka i badania / Legenda / Legende Ausgangslage – Hochschulen, Wissenschaft und Forschung Uniwersytety i szkoły wyższe / Universitäten und Hochschulen > 100.000 Liczba studentów (studia stacjonarne) na koniec 2015 r. / Anzahl der Studierenden Słupsk Gdynia > 25.000 (Präsenzstudium) Ende 2015 Stralsund Gdańsk > 2.500 KOSZALIN Kołobrzeg > 250 Greifswald ROSTOCK Lübeck Świnoujście Uczelnie zawodowe / Fachhochschulen Wismar Szczecinek > 10.000 Schwerin Güstrow Liczba studentów (studia stacjonarne) na > 2.500 koniec 2015 r. / Anzahl der Studierenden Neubrandenburg (Präsenzstudium) Ende 2015 Grudziądz > 250 Stargard Wałcz SZCZECIN Bydgoszcz Piła Znaczące instytuty badawcze / bedeutende Forschungsinstitute Toruń GORZÓW > 15 Eberswalde WIELKOPOLSKI Liczba siedzib głównych, stan na 2015 r. / Oranienburg Inowrocław >5 Anzahl der Hauptsitze, Stand 2015 Bernau Falkensee bei Berlin Włocławek Wolfsburg POTSDAM BERLIN 2-5 Brandenburg Gniezno an der Havel Słubice Konin Wildau Frankfurt POZNAŃ Współpraca pomiędzy uniwersytetami i szkołami wyższymi / Magdeburg Braunschweig (Oder) Zusammenarbeit zwischen Universitäten und Hochschulen Königs Sulechów Wusterhausen Leszno Umowa o współpracy / Kooperationsvertrag ZIELONA GÓRA Nowa Sól KALISZ Stan na 2015 r. / Stand 2015 Dessau-Roßlau Cottbus- Żary Głogów Collegium Polonicum Senftenberg Ostrów Halle (Saale) Rothenburg/ Wielkopolski Oberlausitz Lubin Meißen Bolesławiec WROCŁAW Oleśnica Polsko-niemiecki obszar powiązań / Mittweida deutsch-polnischer Verflechtungsraum LEIPZIG Bautzen Görlitz Zgorzelec LEGNICA Freital Miasto / Stadt Liczba mieszkańców / Einwohnerzahl Pirna CHEMNITZ Jelenia Góra Erfurt Jena Gera DRESDEN Zittau POZNAŃ ROSTOCK Freiberg Liberec Świdnica Częstochowa BERLIN > 400.000 > 100.000 WAŁBRZYCH Opole Zwickau > 1.000.000 Szczecinek Ústí nad Labem Słubice Sosnowiec > 35.000 < 35.000 Plauen Bytom Zabrze Siedziba administracji landu Gliwice lub województwa / Sitz einer Stolica kraju / 100 km Hradec Králové Katowice © Komitet ds. Gospodarki Przestrzennej Polsko-Niemieckiej Komisji Międzyrządowej ds. Współpracy Regionalnej i Przygranicznej / SZCZECIN Landes- oder Wojewodschafts- BERLIN Hauptstadt Ausschuss für Raumordnung der Deutsch-Polnischen Regierungskommission für regionale und grenznahe Zusammenarbeit verwaltung Praha Pardubice Rybnik
Gemeinsames Zukunftskonzept für den deutsch-polnischen Verflechtungsraum – Vision 2030 | 15 III.1 Dalszy rozwój kompetencji interkulturowych III.1 Interkulturelle Kompetenzen weiter ausbauen Dalsze wzmocnienie zdolności do współpracy, dialogu i wza- Die Fähigkeiten zur Zusammenarbeit, zum Dialog und zum jemnego zrozumienia się. Zmniejszenie bariery językowej i uła- gegenseitigen Verständnis werden weiter gestärkt. Mehrspra- twienie dostępu do informacji poprzez oferty wielojęzyczne. chige Angebote reduzieren die Sprachbarriere und erleichtern Dalsza intensyfikacja wymiany transgranicznej na wszystkich den Zugang zu Informationen. Der grenzübergreifende Aus- płaszczyznach – od kontaktów społeczeństwa obywatelskiego tausch wird auf allen Ebenen weiter intensiviert – von zivilge- po współpracę administracji. sellschaftlichen Kontakten bis zur Zusammenarbeit der Verwal- tungen. III.2 Aktywne wspieranie nauki języka sąsiada Umożliwianie nauki i kultywowanie języka polskiego i języka III.2 Den Erwerb der jeweils anderen Sprache fördern niemieckiego na wszystkich poziomach systemu edukacji Der Erwerb und die Pflege der deutschen und der polnischen odpowiednio do potrzeb – od przedszkola po uniwersytety. Sprache werden auf allen Stufen des Bildungssystems nachfrage- Podejmowanie dodatkowych działań w celu zwiększenia gerecht ermöglicht – vom Kindergarten bis zur Universität. Es motywacji do nauki języka oraz zapewnienia dostępności werden zusätzliche Anstrengungen unternommen, um die wykwalifikowanych nauczycieli. Motivation zum Spracherwerb zu erhöhen und die Verfügbar- keit qualifizierter Lehrkräfte zu sichern. III.3 Ułatwienie dostępu do rynku pracy sąsiada Przekazywanie kwalifikacji i kompetencji w ramach edukacji III.3 Den Zugang zum jeweils anderen szkolnej i zawodowej, ułatwiających uporanie się z wyzwa- Arbeitsmarkt erleichtern niami nowoczesnego rynku pracy. Uznawanie bez komplikacji Im Rahmen der schulischen und beruflichen Bildung werden świadectw i dyplomów zdobytych w Polsce i w Niemczech. Qualifikationen und Kompetenzen vermittelt, die die Bewälti- Uelastycznianie możliwości kształcenia ustawicznego, które gung der Herausforderungen des modernen Arbeitsmarktes pozwala na zdobycie wymaganych dodatkowych kwalifikacji. erleichtern. In Deutschland und in Polen erworbene Abschlüsse werden unkompliziert anerkannt. Die Möglichkeiten für den III.4 Intensyfikacja współpracy szkół wyższych Erwerb erforderlicher zusätzlicher Qualifikationen (lebenslanges Intensyfikowanie współpracy szkół wyższych polsko-niemie- Lernen) werden flexibilisiert. ckiego obszaru powiązań, zgodnie z wyznaczonymi przez nie same celami. Wspieranie mobilności studentów, nauczycieli III.4 Die Zusammenarbeit der Hochschulen intensivieren akademickich, badaczy i naukowców, a także organizowanie Die Hochschulen im deutsch-polnischen Verflechtungsraum wspólnych wykładów, projektów badawczych i konferencji. vertiefen ihre Zusammenarbeit auf der Grundlage selbst Rozwijanie technicznych możliwości nieograniczonej i szybkiej gesteckter Ziele. Die Mobilität von Studierenden, Lehrenden, komunikacji w czasie rzeczywistym, co ułatwi wymianę wiedzy. Forschern und Wissenschaftlern wird unterstützt, Lehrange- Rozwijanie wzajemnego zrozumienia poprzez wspólną pracę bote, Forschungsprojekte und Konferenzen werden gemein- nad zagadnieniami naukowymi. sam organisiert. Die technischen Möglichkeiten der unbe- grenzten und schnellen Echtzeit-Kommunikation erleichtern den Austausch von Wissen. Das gegenseitige Verständnis wird durch die gemeinsame Arbeit an wissenschaftlichen Fragestellungen fortentwickelt.
